Heeft deze dichter zijn plek verdiend in de Nederlandse literaire canon?

Dat heeft een debutant natuurlijk zelden. De bundel moet dan welhaast vol wereldpoëzie staan. Dat is hier niet het geval. Er staan een paar goede gedichten in, maar de bundel als geheel is te onbestemd en maakte op mij een erg wisselende indruk. Het verhaal gaat dat Vicky Franken lang op deze bundel heeft gewerkt, maar naar normale maatstaven debuteert ze gewoon vroeg, op haar achtentwintigste. Dat de rest van de literaire wereld plots het liefst achttienjarige debutantes ziet doet daar niets aan af.

Waar plaats jij deze dichter in die literaire canon?

Lastig te zeggen, het werk heeft nog te weinig eigen stem. De mooie titel van de bundel suggereert een soort fijnzinnige transparantie, maar die is in veel gedichten vooral afwezig. Het zijn gedichten die zich niet op taal funderen maar op gedachtes, en die gedachtes zijn doorgaans niet al te boeiend, een korte analyse:

**

Het openingsgedicht van de bundel:

Onze ratio een radio die dag en nacht ruis voortbrengt

Het sneeuwt in je oren, je denkt altijd wel iets
hoewel meestal weinig
van kwaliteit

Een verwijzing naar tinnitus? Maar het is een vage gedachte, want onduidelijk blijft wat de ratio met de oren van doen heeft. De postmoderne ironie dat je een bundel vol gedachtes opent met een gedicht waarin je zelf aangeeft dat de gedachtes weinig kwaliteit hebben staat genoteerd.

het gevoel dat je niet alles voor het zeggen hebt
terwijl je schrijft, het denken dat als een blauwe
ballon in een carrousel voorbijkomt, knapt
een gedachte die opstijgt, naar je zwaait

Waarom bijvoorbeeld dat woord ‘carrousel’? Er zou evengoed het veel mooiere woord ‘mallemolen’ hebben kunnen staan. Maar wat staat hier nu eigenlijk? Dat schrijven geen rationeel proces is lijkt me nogal een open deur, dat ‘je denken als een blauwe ballon in een carrousel voorbijkomt’ lijkt me helemaal geen rake typering van het schrijfproces, al helemaal niet als die knappende ballon vervolgens naar je begint te zwaaien. De in de oren gevestigde ratio die als een ballon in een mallemolen knappend gaat zwaaien. Taalbrille is er niet te beleven, en als gedachtes kan ik dit geen rake typeringen vinden.

de pluim grijpt, gratis
nog een rondje. 

ik ben geen dader 
maar zou dader willen zijn

doen is belangrijk

Aldus het openingsgedicht. Vicky Franken zou graag de ballon van de ratio doen knappen, maar ze geeft zelf aan daar niet toe in staat te zijn. Het heeft natuurlijk een air van bescheidenheid je bundel met zo’n brevet van onvermogen te openen. De symboliek is nogal kinderlijk, net als de laatste regel.

Wat zijn de beste gedichten naar jouw idee?

Mij lijkt Vicky Franken op haar best als ze haar bedeesdheid en keukentafelfilosofietjes weet overwinnen en een scherper beeld durft neer te zetten, zoals in het titelloze gedicht waar de bundel mee afsluit:

sta je zondagmorgen voor je ribbenkast
en geen geduld

wilde dieren zijn de stilste dieren

er ligt een kelder in de kamer

en er staat een ladder
te blinken in het licht

Dit minimalistische cadans lijkt het meest bij Franken te passen. ‘Wilde dieren zijn de stilste dieren’ is een mooie regel waar spanning op zit. Je zou meer van dit soort gedichten wensen, waar de eigen gedachtes niet zo in de weg zitten, of ze nu aan een carrousel of een mallemolen hangen.

Eindoordeel?

Een debuut met een paar aardige gedichten. De gloeiende bespreking van Barnas in de Volkskrant was zwaar overdreven. Met de Buddinghprijs lijkt Franken voorlopig genoeg bedeeld, hopelijk durft ze in haar tweede bundel meer.

[Filosofische kanttekening: dat gelijkschakelen van de ratio met het denken is precies het soort amateurfilosofie welke op een belezen lezer erg storend werkt, je zou Franken meteen een aantal lijvige boeken over denkprocessen willen aanraden. Dat je met je ratio denkt is een vervelend doorsnee ideetje.]

[Kritische kanttekening: het ongebreideld bejubelen van debutanten in een grote krant zoals Maria Barnas dat doet, zonder een enkele kritische kanttekening – je bewijst daarmee de debutant geen enkele literaire dienst, sterker nog als fenomeen vind ik het zelfs ronduit kwaadaardig. Ik zou Barnas alleen al om die reden liever niet op die stoel zien zitten]

DichterSoort PoëzieBelang dichterNetwerkgehalteAanrader?
Vicky FrankenGedachtesBeginner24%Nee