Het leuke van recensies is dat je er bijna eindeloos over kunt kibbelen. Zo noemde Sander Meij in de eerste regel op Tzum mijn bundel een ‘bizar plattelandslandschap’. Dat deed me nadenken over het woord ‘platteland’, want een deel van de bundel speelt zich in de duinen af, en is dat ook ‘het platteland’? Formeel wel, formeel zijn zelfs bergen het platteland. Dat heeft iets bizars. Eigenlijk is dat woord erg Nederlands, men verwacht platheid als men de stad verlaat. In het Engels zou ‘the country side’ nooit op iets als de duinen kunnen wijzen. Dit even bezijden het feit dat wat in mijn bundel staat niet echt landschappen zijn.

Heel goed voorbeeld van een luie recensent: Hans Franse. In de opening van de recensie over Sander Meij’s tweede bundel ‘Pincetbeweging’ laat hij weten even op Wikipedia te hebben gekeken, maar schijnbaar was het teveel moeite ook even de bronnen te openen, want daarin staat de naam van de critica (een vrouw dus) die ‘rationele dichter’ schreef duidelijk vermeld.

(Ik zie dat Nieuw Amsterdam nog steeds dezelfde ontwerper heeft met nog dezelfde voorkeuren voor ‘vrolijke neonkleuren’…)

Volgens Hans Franse zit er ‘een wereld van gevoel’ onder de gedichten van Meij, en dat zou dan bewijzen dat we hier niet met een ‘rationele dichter’ van doen hebben. Maar gevoelig doen is toch juist rationeel in de context van poëzie? Dat is immers wat het gros der lezers zal verwachten. Nou, laten we die wereld van gevoel eens bekijken dan:

DETAILS

Ik zocht naar een woord
toen ze weer aan me vroeg
of we misschien konden praten

Ik ben bekend met dit jargon
het woord is me even ontschoten
maar het had met deductie te maken

De opening van het gedicht. Is dit rationeel, of is het gevoelig? Als iemand aan mij vraagt of ze met me kan praten lijkt het me niet echt nodig een woord te gaan zoeken, daar het antwoord ‘ja’ of ‘nee’ zal zijn. Maar de dichter heeft schijnbaar een ander antwoord nodig. Hij begint te bespiegelen over een soort filosofisch jargon. En dat als antwoord op een simpele vraag. Rationeel? Nee, dan zou hij gewoon antwoord geven. Gevoelig? Nee, dan zou hij ook gewoon antwoord geven. De werkelijkheid is dus dat de dichter noch rationeel noch gevoelig het gedicht opent.

de oude Grieken kennen zes woorden voor liefde
haar espressomachine bereidt zes soorten koffie
de vraag is waar hier de vooruitgang zit

Waarom staat de regel met ‘oude Grieken’ in de tegenwoordige tijd? Goed, de dichter wil te kennen geven dat er sprake is van liefde en een behoefte aan nuance. Aan het juiste woord. Maar een espressomachine maakt geen ‘juiste soort’ koffie, en ook tussen die zes oude woorden zal geen juiste versie zitten. De verwarde zoektocht naar het juiste woord is dus vergeefs.

waarom ik zo deed, wilde ze weten
ik vroeg haar wat ik ervan denken moest
dat ze elk bericht weer met ‘liefs’ afsloot

Ik wil dat eigenlijk ook wel eens weten, waarom de dichter zo deed. Die geeft nu te kennen moeite te hebben met formele berichtsluitingen. Dat lijkt me bepaald geen rationeel antwoord op de vraag of je wilt praten, en eerlijk gezegd zie ik de wereld van gevoel er ook niet echt in terug. Ik snap de suggestie wel: de dichter wil aangeven moeite te hebben met formaliteiten, en had liever gezien dat de dame in kwestie elk bericht afsloot met een ander Grieks woord voor liefde. Die moeite met formaliteit is nogal puberaal. Het is de reden dat tieners nooit durven zeggen dat ze van elkaar houden, want dat moet bloedserieus en echt zijn en hoe echt is het allemaal werkelijk? Volwassenen begrijpen echter dat formele berichtsluitingen niet in de wereld van liefdesuitingen thuishoren, en dat maakt dit gedicht toch vooral puberaal en wereldvreemd.

Ja, eigenlijk is het een heel naar gedicht. De dichter laat weten dat de werkelijkheid niet aan zijn verwachtingen voldoet, dat die wat hem betreft niet ‘literair’ genoeg is, en dat arme meisje moet maar op een antwoord wachten. Eerder psychotisch dan gevoelig, maar ook daarachter schuilt vast en zeker een hele herkenbare wereld voor mensen die ook last hebben van zulke irrationele impulsen.