Auteur: Martinus Benders

Een klein polemisch intermezzo

Op facebook dienen zich twee heerschappen aan, die mij verwijten Nijhoff niet correct te duiden. Zo zou bijvoorbeeld ‘ik liep wat met haar op’ niet op een geslachtsziekte wijzen maar simpelweg om een wat oubollige manier om uit te drukken dat je met iemand een tijdje samen loopt. Mijne Heren, wilt u nu daadwerkelijk het standpunt innemen dat Martinus Nijhoff zich niet bewust was van de dubbele betekenis van deze taalconstructie? Dat Nijhoff niet wist dat de zin dubbelzinnig te duiden was? Dat is toch in het licht van zijn vermeende dichterschap en taalbrille totaal ongeloofwaardig? Ook de opmerking dat ‘Het juffertje in het groen’ een alcoholisch drankje was en geen vrouw slaat de plank volledig mis. Immers, de dichter projecteert wel een vrouwbeeld op dat drankje, en dat had ook een vrouwvriendelijk, of een bits feministisch beeld kunnen zijn – maar niets van dat alles, de dichter maakt er juist een gedwee en gewillig drankje van, wat zowel het gedicht een stuk saaier maakt als zijn wereldbeeld. Kom nu toch mijne heren, welk een gedeprimeerd beeld koestert u van deze man, die u verdacht genoeg ook nog voorwend te aanbidden? Er is toch geen persoon in Nederland die de lagere school wist af te maken die niet zou weten van de dubbele betekenis betreffend het woord ‘oplopen’, laat staan een gevierd dichter. Nee, de enige mogelijke conclusie moet...

Read More

Over wenselijke schrijvers en hun wenselijke boeken

Voorafgaand: hoe de taal bij Nijhoff wanneer die vrouwen beschrijft altijd agrarisch wordt, de vrouw is koe of geslachtsziekte.  Dat deze notoire seksist in het midden van de vorige eeuw tot poëtisch boegbeeld werd verheven komt niet omdat er geen dichters waren die wel progressief met poëzie en de maatschappij omgingen, maar omdat politieke wenselijkheid in Nederland bij de keuze van boegbeelden altijd een grote rol wist te spelen. Er zijn weinig landen waar de schrijverskaste zich zo mak door de politiek laat dicteren dan in Nederland –  en dat is zo omdat die politiek een enorme rol speelt in de selectie van wenselijke schrijvers.  Terug naar Vasalis. Een van haar mooiste gedichten is welzeker ‘Misthoorn in de herfst’ uit haar bundel ‘de vogel phoenix’. In het gedicht tref je de meest vreemde regelafbreking aan die ik ken uit de Nederlandse literatuur: Vasalis breekt het woord ‘even’ af als e-ven: Toch is het soms alsof de meeuwen e- ven verpozen op een ijl geboomt van witte takken, die de nevel droomt — de nevel is de doodsgeest van de zee — Juist in dit fragment zie je duidelijk wat Vasalis dichterlijke kracht is: ze breekt de tijd zelf als de zee, waardoor EEEE VEN een stukje concrete poëzie wordt, het geluid van een meeuw indachtig, het dier dat zelf ook een tijdsaanduiding in de naam heeft. Wonderlijk! En je moet...

Read More

Mijnheertje Nijhoff liep een vrouw op.

Hoe komt het eigenlijk dat Vasalis mij zoveel dierbaarder is dan Nijhoff? Misschien ligt het ook ietwat aan de rol die beiden speelden in het literaire landschap – Vasalis bedeesd, teruggetrokken, mijdend. Nijhoff opdringerig, vanuit het centrum van de macht, canoniserend. Dat laatste is eigenlijk gedrag dat je zelfs niet zou pruimen van iemand die echt een groot kikkerdichter in dit onaanzienlijke vijvertje is, laat staan iemand die zowel politiek als progressief bedenkelijk is, en wiens werk bol staat van de kleinburgerlijke tafereeltjes en gemeenplaatsen. De rol die Nijhoff speelde bij het wegmoffelen van de Kulturkammer lijsten van zich aldaar aangesloten hebbende schrijvers in 1946 mag wat dat betreft wel eens wat beter onderzocht worden, zeker bezien dat de enige onderduikende dichter, Aafjes, direct na de Tweede Wereldoorlog door de teruggekeerde SS’er met de Italiaanse naam, die het net zo goed deed in de grachtengordel als die andere dichter met de Italiaanse naam, die deze week overleed en een vergevingsgezind boek over de SS schreef – tja, misschien had ik mezelf Mudriani moeten noemen, want Martinus is toch net wat te latijn. Enfin, naamgenoot Martinus dus, die misschien niet geheel onterecht in 1946 concludeerde dat aangezien zo goed als alle schrijvers aangesloten waren bij de Kulturkammer het vrij zinloos was de lijst met namen vrij te geven. Maar nee, hoe graag ik het ook zou willen, de politieke en...

Read More

Waar was jij, toen het CPNB werd beklad in 2018?

Waar was jij, toen het CPNB werd beklad in 2018? Thuis. Ik had net op facebook gepost dat ik Tonnus Oosterhoff  serieuzer zou kunnen nemen als hij eens wat meer in de openbare ruimte kletst in plaats van in zijn boeken. Zijn idee dat je beter een kaft rond al je chatboxen kunt knopen en dat dan boeken noemen – natuurlijk, dat is veel slimmer. Maar soms is die slimheid juist ook afstotelijk, en zie je liever iemand die in de openbare ruimte kletst, net als mensen dat vroeger deden. Je hebt de Op de Rok van het Universum gelezen. Klopt, en ook dat andere essayboek, Ook de schapen dachten na. Oosterhoff is van de generatie boven mij. Zijn boeken zijn wel aardig, net als de man zelf. Als je streng zou zijn zou je het een soort intellectuele liftmuziek op papier noemen. Ben je echter een muurbloempje als ik dan heb je het over aangenaam gekabbel tegen de status quo, het is in elk geval stukken beter dan Hollywood. Je zag de films ‘Silence’ van Scorcese en ‘The death of Stalin’ van Iannucci.. Correct. En beide films, gelauwerd door de kritieken, ik vond ze allebei verschrikkelijk. Ik nam mij gister voor voorlopig geen films meer te kijken. Je hoopt toch altijd dat Hollywood iets van het verleden wist te leren, maar hoe deze regisseurs Rusland en Japan neerzetten, mijn hemel, waar moet...

Read More

Lauwtloos tegen de ontlezing: de mannelijke idylle

Vooraf: Nijhoff schreef een gedicht over een bijzonder lelijke brug, de brug in Bommel, die hij nooit had gezien maar in zijn hoofd als een idyllisch plaatje afschilderde. Misschien kunnen we deze neiging alles tot een idylle te ‘verheffen’ als een wat meer mannelijke karaktertrek zien? Want waarom koos Nijhoff deze brug, was daar een dichterlijke reden voor aan te wijzen, buiten zijn profetische gaven voor het aanvoelen van mogelijkheden tot canonisatie? Dat lijkt me niet. Het is geen sierlijke brug, eerder een lomp, onooglijk geval. Er groeide op de oevers helemaal geen gras, verderop lagen wat weiden, zeker, wat de door Jos Joosten gemelde afstand nog wat vergroten zou. Al die kletsmajoren uit de duidingsindustrie die meenden dat Nijhoff een of ander mystiek zinnebeeld wou neerzetten – prima, maar waarom met deze brug en niet met een sierlijke? Een van de redenen dat ik van Vasalis houd is dat ze dicht bij zichzelf bleef. Vasalis schreef niet over zaken die ze niet zelf ervaren had. Nijhoff wel. Bij Vasalis draait alles om de zee, bij Nijhoff om een verre brug die hij nooit gezien had. Nijhoff schetst een poetische idylle van die brug, een naar kitsch neigend tafereeltje met zo’n sierlijke brug die open en dicht gaat over de Waal, en zijn moedertje aan het roer, psalmen zingend die niemand kon horen. Toen ik gister schreef dat het...

Read More

Autosocratische dialoog

Deze website gebruikt de methodiek van de autosocratische dialoog om tot waarheidsvinding te komen. Zo’n dialoog is zowel een literaire als een filosofische discipline. Wie denkt dat de auteur toch vooral hardop tegen zichzelf praat heeft gelijk en die vele duizenden jaren hardop-tegen-zichzelf-praters die men schrijvers en/of filosofen pleegt noemen knikken met uw bevinding mee. Ja, inderdaad, de filosoof praat met zichzelf. En op deze plek kunt u dat gesprek waarnemen.

Gruthoekkie

Geskende boekkies:

Martinus's bookshelf: read

Julian
Elephant Bangs Train
Unincorporated Persons in the Late Honda Dynasty
Voor altijd voor het laatst
What Narcissism Means to Me
Mask and Clover: Magnetized Circles
The Avenue Bearing the Initial of Christ into the New World: Poems: 1953-1964
Citizen: An American Lyric
The Battlefield Where the Moon Says I Love You
De roep van de luiaard
Fliermans Passage
Mayakovsky's Revolver
The Cry of the Sloth
Onder de vulkaan
Моя маленькая лениниана
Moscow to the End of the Line
Moskou op sterk water
New and Selected Sorrows
Stubbing Out a Cigarette on a Nightingale
De Essentiele Martinus Benders


Martinus Benders's favorite books »

Onder de Laars: