Martijn Benders
Fotolab Download

Martijn Benders · Fabylon-software · Fotolab

Een doka voor camera’s die nooit hebben bestaan.

Mijn telefoon had de foto al bewerkt voordat ik haar zag. Ik wilde de oude volgorde terug: eerst het negatief, dan de bak, dan de afdruk, en elke beslissing van mij. Dus bouwde ik een doka op mijn eigen machine, en daarna zette ik er camera’s in die nog niemand heeft gemaakt.

Gratis te gebruiken · Windows · macOS · Linux · Android

In de ontwikkelaar · het beeld begint op te komenIn de ontwikkelaar · halverwegeOntwikkeld · barietpapier, Dektol, seleniumHetzelfde negatief als cyanotypieHetzelfde negatief als lithdruk
In de ontwikkelaar · het beeld begint op te komen
geenpromptgeencloudgeenverzonnen pixels

Het ontwikkelt mijn foto. Het verbetert haar niet achter mijn rug.

Tussen de sluiter en het scherm draait een telefoon een proces dat niemand je heeft laten zien, en elke zonsondergang komt er hetzelfde uit. In Fotolab kies ik het glas, de film, de ontwikkelaar en het papier. De korrel is er omdat hij in de emulsie zat.

I · De doka

Ik miste het rode licht.

Dus is de doka een ruimte. Een robijnrode lamp, flessen op de plank, een vergroter, drie bakken en een lijn om de afdrukken aan te hangen. Ik leg het negatief erin, belicht een strook in vijf stappen en sta boven de bak terwijl het beeld opkomt. Dat duurt even. Dat hoort zo.

De ruimteDe vergroterDe ontwikkelbakDe ruimte

Loop door de ruimte

Een echte proefstrook uit Fotolab: vijf belichtingen van −1,1 tot +1,1 stop, gradatie 1,0 tot 4,6.
Een echte proefstrook uit Fotolab: vijf belichtingen van −1,1 tot +1,1 stop, gradatie 1,0 tot 4,6.

II · De chemie

Veertig manieren om een vel papier prachtig te verknoeien.

De barietafdruk in selenium, die elke afdrukker als eerste leert. Lith, dat minutenlang niets doet en dan alles tegelijk. Cyanotypie, het blauw van Herschel. Mordançage, waarbij de schaduwen loslaten en gaan drijven. En op de laatste plank een paar flessen die ik heb verzonnen, want ook een doka hoort een toekomst te hebben.

Bariet en seleniumLithCyanotypieMordançagePlasmonisch goud en zilverQuantum-dotbadBariet en selenium

Kies een procedé

III · Het Toekomstlab

Ik wilde een camera vasthouden die fotonen telt.

De natuurkunde bestaat; je kunt haar in de vakbladen nalezen. Een sensor die losse fotonen registreert. Een lichtpuls, in zijn vlucht gevangen. Een plaat die een punt tot een ring draait. Ik gaf elk een huis en een naam, en liet ze de foto’s fotograferen die ik al had. Ze verzinnen niets; ze zien alleen anders.

Quanta QIS-200Velox FemtoChromalaseVortex M1Thermion LWIRAnamorphote-X2Origineel
Quanta QIS-200

Kies een camera

Parallax One
Parallax One
Lumenfield LF
Lumenfield LF
Chronos Hybrid
Chronos Hybrid
Polaris P4
Polaris P4
Spectra 16
Spectra 16
Zernike Z1
Zernike Z1
Tetrachroom
Tetrachroom
Chromalase
Chromalase
Velox Femto
Velox Femto
Vortex M1
Vortex M1
Thermion LWIR
Thermion LWIR
Apodis STF-1
Apodis STF-1
Scheimpflug Grand-S
Scheimpflug Grand-S
Quanta QIS-200
Quanta QIS-200
Anamorphote-X2
Anamorphote-X2

Alle vijftien camera’s van het Toekomstlab. Geen ervan bestaat; de natuurkunde waarop elk gebouwd is wel.

IV · De meetbank

Een afdrukker leest een beeld voordat hij het afdrukt.

Waar zit het zwart, waar bijt het wit uit, wat ligt dichtbij en wat ver. De meetbank toont me de zones waarin Ansel Adams werkte, en een dieptekaart die de machine schat en eerlijk een schatting noemt. Vanuit die kaart bekijkt ORBIS één foto vanaf zeven plekken.

De fotoZones 0 tot XDieptekaartDe foto

Wat de meetbank laat zien

ORBIS Worldfold: zeven standpunten, berekend uit één foto en haar dieptekaart, gevouwen tot één beeld. Er wordt niets gegenereerd om gaten te vullen.
ORBIS Worldfold: zeven standpunten, berekend uit één foto en haar dieptekaart, gevouwen tot één beeld. Er wordt niets gegenereerd om gaten te vullen.

V · Van bestand tot afdruk

Het begint met het bestand uit je camera.

Fotolab opent RAW-bestanden, werkt in zestien bits en eindigt in een afdruk, of in een bestand waar een drukker mee uit de voeten kan. De beelden in mijn boeken gaan van hier met één knop naar Bookmaker. Dezelfde doka draait op een Android-telefoon.

Fotolab op de desktop, in het Toekomstlab: links een gewoon objectief, rechts de Vortex M1. Een echte schermafbeelding.
Fotolab op de desktop, in het Toekomstlab: links een gewoon objectief, rechts de Vortex M1. Een echte schermafbeelding.
Fotolab op Android. Een echte schermafbeelding.
Fotolab op Android. Een echte schermafbeelding.
  • Tweeënvijftig klassieke camera’s, van Leica en Hasselblad tot grootformaat en IMAX
  • Een filmlab voor kleurnegatief, dia en zwart-wit
  • Opent de RAW-bestanden van je camera en werkt in zestien bits
  • Exporteert 16-bits TIFF en PNG, en een .cube-kleurtabel voor Resolve en Lightroom
  • Een eenvoudige modus voor een snelle afdruk en een expertmodus voor alles
  • Geeft een voltooid beeld rechtstreeks door aan Bookmaker, voor je boek

VI · Wat het kost

De doka is gratis. De camera’s van de toekomst niet.

Alles wat een doka is, gebruik je zonder te betalen en zonder einddatum: het negatief, de chemie, de afdruk. Het Toekomstlab hoort bij de volledige Suite. Daar wordt het werk aan dit alles van betaald.

Altijd gratis

  • Je foto’s kiezen en openen
  • Het negatief: camera’s, objectieven, film
  • De doka en alle veertig procedés
  • Je afdruk inlijsten en afleveren

De volledige Suite opent

  • Het Toekomstlab, met zijn vijftien camera’s
  • Drukklare PDF, EPUB en de vergrendelde .fab in Bookmaker
  • Elke nieuwe versie, met een abonnement

€ 9,95 per maand · € 99 per jaar · € 249 eenmalig

Het laboratorium in getallen

Dokaprocedés
40, van 1842 tot wat nog niet is uitgevonden
Klassieke camera’s
52
Camera’s van het Toekomstlab
15
Dokalicht in de ruimte
630 nm, robijnrood
Werkprecisie
16 bits, geëxporteerd als TIFF of PNG
Uploads, accounts, gegenereerde pixels
0

Elk beeld op deze pagina is door Fotolab zelf gemaakt, uit de voorbeeldfoto die bij het programma wordt geleverd. De vijftien camerahuizen zijn studio-illustraties van camera’s die niet bestaan.

FAQ

Twintig vragen, gewoon beantwoord

Wat mensen me over Fotolab vragen, beantwoord zoals ik het aan tafel zou doen.

Waarom bouwt een schrijver een doka?

Omdat er foto’s in mijn boeken staan, en ik genoeg kreeg van beelden waarover elk programma zijn oordeel al klaar had. Een doka is traag en ze gehoorzaamt. Dat wilde ik op mijn eigen machine, naast de programma’s die mijn boeken zetten.

Wat is Fotolab precies?

Een dokaprogramma. Het ontwikkelt je foto door een camera en een film die je kiest en drukt haar af volgens een van veertig procedés. Daaromheen zitten klassieke camera’s, een meetbank en een lab met toekomstcamera’s. Het is een onderdeel van de Fabylon Suite.

Is het gratis?

De doka wel, zonder tijdslimiet: het negatief, de veertig procedés, de afdruk, het afleveren. Het Toekomstlab met zijn vijftien camera’s hoort bij de volledige Suite.

Wat kost de volledige Suite?

€ 9,95 per maand, € 99 per jaar, of € 249 eenmalig. Dezelfde betaling maakt Bookmaker compleet, dus je betaalt niet per programma.

Waar download ik het?

Op fabylon.net. Voor Windows, Mac en Linux zit het in het installatieprogramma van de Fabylon Suite; voor Android staat het op Google Play als Fabylon Fotolab.

Verlaten mijn foto’s mijn computer?

Nee. Alles wordt op je eigen machine berekend. Het programma groet mijn server één keer bij het starten, met een willekeurig nummer, zijn naam, versie en taal; dat kun je uitzetten.

Zit er AI in?

Niets erin genereert een beeld, en er is geen prompt. Eén instrument gebruikt een klein neuraal model op je eigen machine: de dieptekaart, die gokt hoe ver de dingen weg zijn. Het programma noemt het een gok. De rest is uitgeschreven optica en chemie.

Is de doka echt driedimensionaal?

Ja. Het is een ruimte waarin je rondkijkt, onder een rode lamp van 630 nanometer, met een vergroter, bakken en een drooglijn. Ik had ook een paneel met schuifregelaars kunnen maken. Ik wilde ergens staan.

Waarom zou ik in software een proefstrook maken?

Om dezelfde reden als op papier: om vijf belichtingen naast elkaar te zien voordat je kiest. Het vertraagt je ook een halve minuut, en in die halve minuut begin je te kijken.

Welke procedés zitten erin?

Veertig. Barietpapier in Dektol met selenium, lith, cyanotypie, kopermordançage, split-grade afdrukken en nog veel meer. Een paar aan het eind, zoals plasmonisch goud, bestaan nog niet; dat zet ik op het etiket.

Zijn de toekomstcamera’s een grap?

Nee, en een voorspelling zijn ze ook niet. Elk is gebouwd op natuurkunde die vandaag in een laboratorium werkt: sensoren voor losse fotonen, femtosecondepulsen, vortexfaseplaten, warmtebeeld. Ik heb die natuurkunde een huis gegeven en haar laten fotograferen.

En wat doet zo’n camera dan met mijn foto?

Hij berekent je eigen foto zoals dat instrument haar zou hebben vastgelegd. Bij de fotonenteller bijt een hooglicht nooit uit. De warmtebeeldcamera ziet warmte. Er komt niets bij in de scène, en je krijgt een bonnetje van wat er is uitgerekend.

Wat is ORBIS?

Een camera die één foto vanuit zeven posities bekijkt en ze tot één beeld vouwt. De posities worden afgeleid uit de foto en haar dieptekaart. Waar hij niet kan weten wat ergens achter zat, verzint hij het niet.

Welke oude camera’s zitten erin?

Tweeënvijftig opstellingen: Leica, Hasselblad, een Linhof 4×5, IMAX, en objectieven met een eigen karakter. En een filmlab voor kleurnegatief, dia en zwart-wit.

Kan het de RAW-bestanden van mijn camera openen?

Ja: DNG, CR2, CR3, NEF, ARW, RAF en meer, in zestien bits. Ik wilde niet beginnen met een bestand dat een telefoon al had platgeslagen.

Wat komt er aan het eind uit?

Een afdruk op het scherm en een bestand: TIFF of PNG in zestien bits, of JPEG. Je kunt ook de kleur van een ontwikkeling meenemen als .cube-tabel voor Resolve of Lightroom.

Waarin verschilt dit van een filter?

Een filter is een kleur die over een kant-en-klaar beeld wordt gelegd. Fotolab doet de ontwikkeling over: het objectief, de film, de ontwikkelaar, het papier, elk met zijn eigen gedrag. Korrel en gloed komen voort uit wat je koos, en je kunt anders kiezen.

Hoe past het bij je andere programma’s?

Lumylon retoucheert en vergroot een beeld. Fotolab ontwikkelt het en drukt het af. Bookmaker zet het boek waar het beeld in komt. Een foto gaat met een knop van het ene naar het volgende.

Is er een versie voor mijn telefoon?

Voor Android, ja. Dezelfde doka, met een eenvoudige modus voor een snelle afdruk en een expertmodus voor alles.

Welke talen spreekt het, en wat als er iets misgaat?

Engels, Nederlands, Duits, Zweeds, Fins, Frans, Turks en Spaans. Is er iets mis, laat het me weten via de contactpagina van fabylon.net, met je versie en wat je aan het doen was.

Neem een negatief mee.

Fotolab woont op fabylon.net, bij de rest van mijn software. Download de Suite, open een foto en maak een proefstrook.

Op de desktop komt Fotolab mee met het installatieprogramma van de Fabylon Suite. Eén download, en om te beginnen heb je geen account nodig.